مهم ترین سونوگرافی‌های دوران بارداری در سال ۲۰۲۵ | راهنمای کامل مادران باردار

بارداری تجربه‌ای شگفت‌انگیز، اما توأم با نگرانی برای بسیاری از مادران است. یکی از ابزارهای اصلی که در سال‌های اخیر برای پایش دقیق سلامت جنین به کار می‌رود، سونوگرافی دوران بارداری است. این روش بی‌خطر، غیر تهاجمی و قابل اطمینان، به پزشکان و والدین کمک می‌کند تا از وضعیت سلامت و رشد جنین در هر مرحله از بارداری آگاه شوند. در این مقاله، به‌روزترین دستورالعمل‌ها و مراحل ضروری سونوگرافی در سال ۲۰۲۵ را بررسی می‌کنیم.

۱. سونوگرافی اولیه بارداری (هفته ۶ تا ۹)

 اهداف:

• تأیید داخل رحمی بودن بارداری

• شناسایی ضربان قلب جنین (معمولاً از هفته ۶ به بعد قابل مشاهده است)

• تشخیص تعداد جنین (تک‌قلویی یا چندقلویی)

• تعیین سن بارداری با دقت بالا (CRL یا طول فرق‌سر تا دنبالچه)

 زمان انجام:

بین هفته ۶ تا ۹ بارداری

 اهمیت:

در این مرحله، مادر اغلب علائمی چون لکه‌بینی، دردهای خفیف یا نگرانی بابت وضعیت بارداری دارد. سونوگرافی ترنس‌واژینال در این بازه بیشترین دقت را دارد.

                              
 

۲.  سونوگرافی NT (شفافیت پشت گردن) – غربالگری سه‌ماهه اول

اهداف:

• بررسی ضخامت مایع پشت گردن جنین (NT یا Nuchal Translucency)

• تشخیص خطر ابتلا به سندرم داون، تریزومی ۱۳ و ۱۸

• همراهی با آزمایش خون (Double Marker یا ترکیبی) برای افزایش دقت غربالگری

زمان ایده‌آل:

بین هفته ۱۱ تا ۱۳ و ۶ روز (ترجیحاً در هفته ۱۲)

چرا مهم است؟

در سال ۲۰۲۵، بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند که سونوگرافی NT به همراه آزمایشات بیوشیمیایی برای تمام مادران انجام شود، چرا که دقت تشخیص به بالای ۹۰٪ می‌رسد.

۳. سونوگرافی آنومالی (Detailed Scan) – غربالگری سه‌ماهه دوم

اهداف:

• بررسی اندام‌های حیاتی جنین: مغز، صورت، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها، معده، مثانه، اندام‌های حرکتی

• بررسی محل جفت و میزان مایع آمنیوتیک

• تشخیص ناهنجاری‌های عمده ساختاری

زمان مناسب:

بین هفته ۱۸ تا ۲۲ (اوج وضوح آن در هفته ۱۹ و ۲۰)

سونوگرافی دقیق چه چیزی را مشخص می‌کند؟

• لب‌شکری یا شکاف کام

• نقایص لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا

• نقص قلبی یا نارسایی‌های ساختاری قلب

• اختلالات اسکلتی و اندام‌ها

۴. سونوگرافی رشد (Growth Scan)

اهداف:

• بررسی وضعیت رشد جنین و مقایسه با منحنی استاندارد

• اندازه‌گیری وزن جنین، دور سر (HC)، دور شکم (AC)، طول استخوان ران (FL)

• بررسی عملکرد جفت و مایع آمنیوتیک (AFI)

زمان انجام:

بین هفته ۲۸ تا ۳۴ (در صورت نیاز ممکن است تکرار شود)

 چه کسانی نیاز بیشتری به این سونوگرافی دارند؟

• مادران دارای دیابت یا فشار خون بارداری

• سابقه سقط یا محدودیت رشد جنین (IUGR)

• بارداری دوقلو یا چندقلویی

۵.سونوگرافی داپلر رنگی

کاربرد:

• بررسی جریان خون بند ناف، شریان‌های مغزی جنین و شریان‌های رحمی مادر

• تشخیص نارسایی جفت و خطر پره‌اکلامپسی

• پیگیری در بارداری‌های پرخطر و تأخیر رشد جنین

زمان:
بسته به نظر پزشک، اغلب در هفته‌های ۳۰ به بعد

ویژگی منحصربه‌فرد:

این سونوگرافی برخلاف سونوهای قبلی، به کیفیت عملکرد عروقی نگاه می‌کند، نه فقط ظاهر ساختاری.

۶.سونوگرافی سه‌بعدی (3D) و چهاربعدی (4D)

هدف:

• دیدن چهره، حرکات دست و پا و حتی لبخند یا مکیدن انگشت جنین

• ابزاری برای ایجاد پیوند عاطفی والدین با جنین

هشدار پزشکی:

سونوگرافی 4D کاربرد تشخیصی ندارد و نباید صرفاً برای سرگرمی استفاده شود. استفاده از آن باید محدود، علمی و تحت نظر پزشک باشد.

                                   
 

تفاوت انواع سونوگرافی‌های بارداری

 آیا سونوگرافی بارداری ضرر دارد؟

خیر. سونوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند که هیچ اثر یونیزه‌کننده‌ای (مثل اشعه X) ندارد. تا امروز هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر ضرر سونوگرافی برای مادر یا جنین یافت نشده است.

خدمات تخصصی سونوگرافی در مرکز دکتر مهرشاد جمالی

در مرکز تصویربرداری دکتر مهرشاد جمالی در تهران، انواع سونوگرافی‌های تخصصی بارداری با بهترین دستگاه‌های روز دنیا و توسط پزشک متخصص انجام می‌شود. محیطی آرام، نوبت‌دهی دقیق، گزارش‌دهی سریع و مشاوره کامل از ویژگی‌های خدمات ماست.

• آدرس: تهران، خیابان ایرانشهر، بیمارستان آپادانا

• تلفن تماس: 02188823840

• همراه: 09332468052

 سوالات پرتکرار مادران باردار

۱. چند بار باید در دوران بارداری سونوگرافی انجام دهم؟

حداقل ۳ نوبت اصلی: سونوگرافی اولیه، NT، آنومالی. ولی ممکن است با توجه به وضعیت خاص مادر یا جنین، تعداد بیشتری تجویز شود.
 

۲. بهترین زمان برای سونوگرافی چهار بعدی چه موقع است؟

بین هفته ۲۶ تا ۳۲ بارداری. در این زمان، چهره جنین کامل و مایع آمنیوتیک مناسب است.
 

۳. آیا بدون نسخه پزشک می‌توانم برای سونوگرافی اقدام کنم؟

در بسیاری موارد بله، اما برای برخی سونوگرافی‌های غربالگری (مثلاً NT)، ارجاع پزشک زنان لازم است.