راهنمای جامع IUGR (تاخیر رشد داخل رحمی) در بارداری

IUGR یا تاخیر رشد داخل رحمی (Intrauterine Growth Restriction) به شرایطی اشاره دارد که جنین در رحم مادر به اندازه مورد انتظار رشد نمیکند. این مقاله جامع به بررسی علل، تشخیص، درمان و پیشگیری از IUGR میپردازد تا اطلاعات دقیقی در اختیار والدین و افراد جستجوگر قرار دهد.

چرا تشخیص IUGR در مرکز تخصصی اهمیت دارد؟

در مرکز تصویربرداری دکتر مهرشاد جمالی، تشخیص و پایش IUGR با بالاترین دقت انجام می‌شود. این مرکز با دارا بودن پیشرفته‌ترین دستگاه‌های سونوگرافی داپلر و تیم متخصص رادیولوژی، امکان تشخیص زودرس و مدیریت بهینه این شرایط را فراهم می‌آورد.

مزایای تشخیص IUGR در مرکز دکتر جمالی:

•  دستگاه‌های سونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی با قابلیت داپلر رنگی
•  متخصصین باتجربه در زمینه سونوگرافی بارداری پرخطر
•  اندازه‌گیری دقیق پارامترهای رشد جنین
•  ارزیابی کامل جریان خون جنین و جفت
•  گزارش‌دهی جامع برای پزشک معالج

IUGR چیست؟ تعریف و انواع

IUGR وضعیتی است که در آن وزن جنین کمتر از ۱۰ درصد نوزادان همسن خود در دوران بارداری است. دو نوع اصلی IUGR وجود دارد:
 

۱. IUGR متقارن (اولیه)

• رشد کلی جنین کاهش یافته است

• معمولاً در سه ماهه اول بارداری شروع میشود

• اغلب ناشی از عوامل ژنتیکی، عفونتهای اولیه یا سوء تغذیه شدید مادر
   

مطلب مرتبط : سونوگرافی هفته به هفته در بارداری

۲. IUGR نامتقارن (ثانویه)

• اندازه سر طبیعی اما بدن کوچکتر است

• معمولاً در سه ماهه سوم اتفاق میافتد

• اغلب مربوط به مشکلات جفت یا محدودیت خونرسانی است

مطلب مرتبط : سونوگرافی NT در بارداری | بهترین زمان، تفسیر نتایج و مزیت‌ها

علل و عوامل خطر IUGR

عوامل مربوط به مادر:

• فشار خون بالا (پره اکلامپسی)

• بیماریهای مزمن کلیوی، قلبی یا ریوی

• دیابت کنترل نشده

• سوء تغذیه یا افزایش وزن ناکافی در بارداری

• مصرف سیگار، الکل یا مواد مخدر

• عفونتهای خاص در دوران بارداری

عوامل مربوط به جنین:

• ناهنجاریهای کروموزومی یا ژنتیکی

• عفونتهای مادرزادی

• بارداری دوقلو یا چندقلو

عوامل مربوط به جفت:

• نارسایی جفت

• مشکلات عروقی جفت

• جدا شدن زودرس جفت

علائم و تشخیص IUGR

علائم هشداردهنده:

• اندازه رحم کوچکتر از سن بارداری

• کاهش حرکت جنین

• افزایش ناکافی وزن مادر

روشهای تشخیص:

۱. سنجش ارتفاع فوندوس:

اندازهگیری ارتفاع رحم از استخوان شرمگاهی
 

۲. سونوگرافی تخصصی:

در مرکز دکتر جمالی، سونوگرافی تشخیص IUGR با دقت بالا انجام می‌شود:

• اندازهگیری دقیق دور سر، دور شکم و طول استخوان ران جنین

• تخمین وزن جنین با استفاده از فرمول‌های پیشرفته

• بررسی میزان مایع آمنیوتیک با دستگاه‌های دقیق

• ارزیابی جریان خون در شریان نافی و مغزی جنین با داپلر رنگی
   

۳. نظارت بر وضعیت جنین:

• NST (تست بدون استرس)

• پروفایل بیوفیزیکال
   

نقش مرکز تخصصی سونوگرافی در مدیریت IUGR

مرکز تصویربرداری دکتر مهرشاد جمالی خدمات ویژه‌ای برای مدیریت IUGR ارائه می‌دهد:

خدمات تخصصی مرکز:

• سونوگرافی‌های سریال برای پایش مستمر رشد جنین
•  داپلر رنگی برای ارزیابی خونرسانی جفت و جنین
•  مشاوره تخصصی پس از تشخیص
•  هماهنگی با پزشک معالج برای برنامه درمانی یکپارچه
•  پایش هفتگی در موارد شدید IUGR

عوارض و خطرات IUGR

برای جنین و نوزاد:

• افزایش خطر مردهزایی

• زایمان زودرس

• مشکلات تنفسی پس از تولد

• افت قند خون (هیپوگلیسمی)

• مشکل در حفظ دمای بدن

• افزایش احتمال عفونت

• مشکلات رشد و تکامل درازمدت

برای مادر:

• افزایش خطر سزارین

• عوارض مرتبط با زایمان زودرس

• استرس روانی و نگرانی

درمان و مدیریت IUGR

نظارت دقیق:

• افزایش دفعات مراقبتهای بارداری

• سونوگرافی منظم برای پیگیری رشد جنین

• مانیتورینگ مداوم سلامت جنین

مداخلات پزشکی:

• استراحت مطلق یا نسبی برای بهبود جریان خون به جنین

• درمان بیماریهای زمینهای مادر

• تجویز کورتیکواستروئیدها برای تکامل ریه جنین در صورت خطر زایمان زودرس

• بستری در بیمارستان در موارد شدید

زمان زایمان:

• تصمیم‌گیری بر اساس سن حاملگی، شدت IUGR و وضعیت سلامت جنین

• ممکن است زایمان زودرس القا شود اگر ادامه بارداری خطرناک باشد

مطلب مرتبط : مهم ترین سونوگرافی های بارداری

پیشگیری از IUGR

قبل از بارداری:

• کنترل بیماریهای مزمن

• رسیدن به وزن مناسب

• مصرف مکمل اسیدفولیک

در دوران بارداری:

• مراقبتهای منظم و به‌موقع بارداری

• تغذیه مناسب و افزایش وزن کافی

• پرهیز از سیگار، الکل یا مواد مخدر

• کنترل فشار خون و دیابت

• استراحت کافی

• درمان سریع عفونتها

مطلب مرتبط : مهم ترین سونوگرافی‌های دوران بارداری در سال ۲۰۲6

تغذیه مناسب برای پیشگیری و مدیریت IUGR

• مصرف پروتئین کافی (گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات)

• دریافت کالری مناسب

• مصرف میوه‌ها و سبزی‌های تازه

• استفاده از چربی‌های سالم

• مصرف کلسیم و آهن کافی

• نوشیدن آب به میزان کافی

پیگیری پس از تولد

نوزادان مبتلا به IUGR نیازمند:

• مراقبت در بخش NICU در صورت لزوم

• نظارت بر رشد و تکامل

• تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک مخصوص

• ویزیت‌های منظم با متخصص اطفال

• پیگیری تکامل عصبی

چرا مرکز دکتر جمالی برای پایش IUGR انتخاب مناسب است؟

تمایزهای این مرکز:

•  تجهیزات پیشرفته: جدیدترین دستگاه‌های سونوگرافی با قابلیت داپلر رنگی
•  تخصص بالا: تمرکز ویژه بر سونوگرافی بارداری‌های پرخطر
•  دقت تشخیص: اندازه‌گیری دقیق پارامترهای رشد جنین
•  دسترسی آسان: واقع در مرکز تهران با دسترسی مناسب
•  پوشش بیمه: امکان استفاده از بیمه تکمیلی

اطلاعات تماس مرکز:

 آدرس: تهران - بلوار کریم‌خان - خیابان ایرانشهر - خیابان جعفرشهری نبش سپهبد قرنی - مرکز سونوگرافی و رادیولوژی دکتر مهرشاد جمالی (بیمارستان آپادانا)

 تلفن: ۰۲۱-۸۸۸۲۳۸۴۰ - ۰۹۳۳۲۴۶۸۰۵۲

 ساعات کاری: همه‌روزه از ۸ صبح تا ۸ شب

مطالب مرتبط : 

1. چه زمانی به سونوگرافی نیاز داریم؟

2. در سونوگرافی جنین چه چیزهایی دیده می‌شود؟

3. تفسیر سونوگرافی بارداری (مخفف AC یا HC چیست؟)

سوالات متداول درباره IUGR

1. آیا IUGR قابل درمان است؟هدف اصلی درمان، به حداکثر رساندن رشد جنین در رحم و تعیین زمان مناسب زایمان است تا از عوارض جلوگیری شود.
    

2. آیا IUGR بر تکامل ذهنی کودک تأثیر می‌گذارد؟بستگی به علت و شدت IUGR دارد. با نظارت و مراقبت‌های مناسب، بسیاری از کودکان رشد طبیعی خواهند داشت.
    

3. آیا در بارداری‌های بعدی نیز IUGR اتفاق می‌افتد؟بستگی به علت زمین‌ای دارد. برخی عوامل قابل اصلاح هستند و با مدیریت مناسب می‌توان از تکرار آن جلوگیری کرد.
    

4. تفاوت IUGR با SGA چیست؟SGA (کوچک برای سن حاملگی) به نوزادانی اشاره دارد که وزن تولد کمتری دارند اما ممکن است سالم باشند. IUGR نشان‌دهنده عدم رشد مناسب در رحم است.

IUGR یک عارضه جدی اما قابل مدیریت در بارداری است. تشخیص به‌موقع و مراقبت‌های مناسب پزشکی می‌تواند نتایج بارداری را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. مهم‌ترین اقدام، شرکت منظم در ویزیت‌های دوران بارداری و گزارش هرگونه تغییر در حرکت جنین یا علائم غیرعادی به پزشک است.

در مرکز تخصصی سونوگرافی دکتر مهرشاد جمالی، با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص، تشخیص و پایش IUGR با بالاترین کیفیت و دقت انجام می‌شود.

این مقاله توسط تیم محتوای پزشکی مرکز تصویربرداری دکتر مهرشاد جمالی تهیه و تحت نظارت علمی پزشک مرکز بازبینی شده است.